Doz şeması yaşa ve bağışıklık durumuna göre değişebilir. Birçok kılavuzda 15 yaşından önce başlayanlarda 2 doz, 15 yaş ve üzerinde başlayanlarda ise 3 doz yaklaşımı benimsenmektedir. WHO bazı programlarda tek doz seçeneğini de desteklemiştir; ancak uygulama şeması ülkeye, programa ve düzenleyici çerçeveye göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle pratikte hastaya bulunduğu ülkenin güncel takvimine ve hekim önerisine göre hareket etmesi söylenmelidir.

​

HPV aşısı neyi önler, neyi önlemez?

• HPV aşısı yeni HPV enfeksiyonlarını önlemeye yardımcı olur.

• Serviks kanseri başta olmak üzere HPV ile ilişkili kanserlerin önemli bir bölümünü önleyebilir.

• Genital siğillerin büyük kısmından sorumlu tipler hedefleniyorsa siğil riskini de anlamlı ölçüde azaltır.

• Mevcut HPV enfeksiyonunu, var olan siğili, gelişmiş displaziyi veya oluşmuş kanseri tedavi etmez.

• Aşı olan kişilerde de tarama gereksinimi tamamen ortadan kalkmaz; özellikle kadınlarda serviks taramaları sürmelidir.

​

Daha önce HPV geçiren ya da siğil tedavisi olan kişiler aşı olabilir mi?

Evet, çoğu durumda olabilir. Çünkü kişi geçmişte bir HPV tipi ile karşılaşmış olsa bile aşı içindeki diğer tiplerle hiç karşılaşmamış olabilir. Bu nedenle daha önce genital siğil geçirmiş, HPV DNA testi pozitif çıkmış veya tedavi görmüş bireylerde de aşı, ilerideki yeni tiplere karşı koruma potansiyeli açısından değerlidir. Bununla birlikte burada doğru ifade “yarar görebilir” olmalıdır; aşı, mevcut lezyonu tedavi eden bir araç değildir.

​

HPV aşılarının güvenliği

HPV aşıları güvenlik açısından kapsamlı biçimde incelenmiş aşılardır. En sık yan etkiler uygulama yerinde ağrı, kızarıklık, hafif şişlik, baş ağrısı, halsizlik ve düşük dereceli ateştir. Nadir durumlarda kısa süreli senkop gelişebileceği için özellikle ergenlerde uygulama sonrası kısa gözlem önerilir. Yaygın bilimsel veriler, aşıların kısırlık yaptığı, nörolojik hastalıklara yol açtığı ya da ciddi sistemik hastalıkları tetiklediği yönündeki iddiaları desteklememektedir.

​

HPV aşısı dışında korunmada dikkat edilmesi gerekenler

Aşı en güçlü koruma araçlarından biridir; ancak tek başına tüm riski sıfırlamaz. Bu nedenle cinsel sağlık yaklaşımı çok bileşenli olmalıdır.

• Prezervatif kullanımı HPV’ye karşı tam koruma sağlamaz; yine de riski azaltır ve diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlara karşı önemlidir.

• Çok partnerli yaşamda travmatik tüy alma yöntemleri cilt bütünlüğünü bozabilir; genital bölgede tahrişi azaltmak akılcıdır.

• Kadınlarda ulusal tarama programına uygun serviks taraması ihmal edilmemelidir.

• Lezyon, siğil, akıntı, kanama veya şüpheli temas öyküsünde doğrudan hekim değerlendirmesi gerekir.​

​

Türkiye açısından 2026 pratik notlar

Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nın 2025 ulusal çocukluk dönemi aşı takviminde HPV aşısı rutin takvim içinde yer almamaktadır. Buna karşılık serviks kanseri tarama programı 30-65 yaş kadınlarda 5 yılda bir HPV-DNA temelli tarama yaklaşımını vurgulamaktadır. Dolayısıyla hasta bilgilendirme metninde, “rutin ulusal takvimde yer almasa da bireysel koruyucu aşı olarak değerlendirilebilir” çerçevesi daha doğru olur.

​

Op.Dr. Niyazi Umut Özdemir 2026 Antalya

​

Kaynak notları

• CDC: HPV aşısı rutin olarak 11-12 yaşta önerilir; 9 yaşta başlanabilir. 26 yaşa kadar aşısız kalanlara önerilir, 27-45 yaş arasında ise ortak karar yaklaşımı geçerlidir.

• WHO: Tek doz seçeneği bazı programlarda kabul edilebilir olsa da uygulama rejimi ülke ve programa göre değişebilir; immün baskılanmış kişilerde daha fazla doz gerekebilir.

• NCI: HPV aşısı HPV ile ilişkili kanserlerin önemli bir bölümünü ve genital siğillerin büyük kısmını önleme potansiyeline sahiptir.

• Türkiye Sağlık Bakanlığı: 2025 ulusal çocukluk dönemi aşı takviminde HPV aşısı rutin takvim içinde yer almamaktadır; serviks kanseri taraması ise 30-65 yaş kadınlarda 5 yılda bir HPV-DNA temelli yürütülmektedir.

​

​