Anal Siğil: Erkek ve Kadında Belirtiler, Nedenleri ve Tedavisi

Güncelleme tarihi: 24 Ağu

Anal siğil, makat çevresinde ya da anal kanal içinde HPV'nin oluşturduğu iyi huylu bir büyümedir ve çoğu olguda dondurma, trikloroasetik asit ya da cerrahi çıkarma ile tedavi edilir. Ancak siğil anal kanal içine uzanıyorsa, kanıyorsa ya da kişinin bağışıklığı baskılanmışsa anoskopiyle iç değerlendirme gerekir.
Makatta siğil çıkması için anal ilişki şart değildir; HPV, genital bölgeden komşu deriye temas ve sürtünmeyle de geçebilir. Erkekte ve kadında belirtiler benzerdir: pürüzlü kabarıklık, kaşıntı, ıslaklık hissi ve dışkılama sonrası hafif kanama. Kesin ayrımı muayene yapar.
Anal Siğil Nedir ve Nerede Görülür?
Anal siğil, HPV'nin (insan papilloma virüsü) çoğunlukla 6 ve 11 tiplerinin makat çevresi derisinde ya da anal kanalın iç yüzeyinde oluşturduğu kondilomdur. Avrupa kılavuzuna göre anogenital siğillerin %95'ten fazlasından bu iki düşük riskli tip sorumludur ve bu tipler kanserle ilişkili değildir (Gilson ve ark., 2020).
Siğiller makat deliğinin hemen çevresinde, perinede (makatla skrotum ya da vajina girişi arasındaki bölge) ve anal kanalın ilk birkaç santimetresinde yerleşebilir. Küçük, et renkli tek bir kabarcıktan karnabahar benzeri geniş kümelere kadar farklı görünebilir. Makatın nemli ve kıvrımlı yapısı nedeniyle küçük siğiller uzun süre fark edilmeyebilir.
Siğilin genel tanımı ve diğer yerleşimleri için kondilom nedir yazısına bakabilirsiniz. Bu yazı makat bölgesine özgü belirtilere, iç değerlendirmeye ve tedaviye odaklanır.
Makat Çevresinde Siğil Neden Olur, Anal İlişki Şart mı?
Makat çevresinde siğil çıkması için anal ilişki şart değildir. HPV deriden deriye temasla bulaşır ve genital bölgedeki virüs komşu deriye sürtünmeyle taşınabilir. ABD'de kadınlarla ilişkisi olan ve erkeklerle hiç ilişkisi olmayan 222 erkekte anal HPV sıklığı %24,8 bulunmuştur (Nyitray ve ark., 2008).
Aynı çalışmada anal HPV ile ilişkili bulunan etkenler, yaşam boyu kadın partner sayısı ve son ayda kadınlarla ilişki sıklığıdır; yani virüs anal ilişki olmadan da makata ulaşabilmektedir. Bu nedenle makatta siğil saptanan bir kişiyi cinsel davranışı üzerinden yargılamak hem bilimsel olarak yanlıştır hem de hastayı muayeneden uzaklaştırır.
Bilinen risk etkenleri şunlardır:
Birden fazla cinsel partner ve genital bölgede siğil ya da HPV enfeksiyonu.
HIV, organ nakli ya da uzun süreli bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı.
Sigara kullanımı.
Makat ve genital bölgede jiletle tıraş ya da tahriş edici tüy alma yöntemleri.
Tıraşın siğili çevre deriye yayabileceğini epilasyon ve HPV yazısında ayrıca ele aldım. Anal ilişkinin HPV ve anal kanser riskiyle bağlantısını ise anal seks ve HPV yazımda anlattım.
Erkekte ve Kadında Anal Siğil Belirtileri Nelerdir?
Anal siğil belirtileri erkekte ve kadında büyük ölçüde aynıdır: makat çevresinde pürüzlü, et renkli kabarıklıklar, kaşıntı, ıslaklık hissi, dışkılama sonrası tuvalet kâğıdında hafif kan ve makatta dolgunluk duygusu. CDC 2021 kılavuzu siğillerin çoğu zaman belirti vermediğini, bazen kaşıntı ve kanamaya yol açtığını belirtir (Workowski ve ark., 2021).
Erkekte siğil çoğu zaman makat çevresinde tek başına bulunur ya da skrotum, perine ve penis köküne yakın siğillerle birlikte görülür. Makatta siğili olan erkeğin penisinin, skrotumunun ve kasığının da muayene edilmesi gerekir, çünkü aynı anda birden fazla bölgede lezyon olabilir.
Kadında makat siğili sıklıkla vulva, vajina girişi ve perinedeki siğillerle birlikte bulunur; bu bölgelerin birbirine yakınlığı virüsün komşu deriye geçmesini kolaylaştırır. Bu yüzden vulvada siğil saptanan kadının makat çevresi de incelenir ve rahim ağzı taraması yaşına uygun programla sürdürülür (Workowski ve ark., 2021).
Belirtiler ne kadar hafif olursa olsun, makatta yeni bir kabarıklık fark edildiğinde birkaç hafta içinde muayene olmak gerekir. Kanama sürüyorsa, lezyon hızla büyüyorsa, ağrı ya da yara varsa ve kişinin bağışıklığı baskılanmışsa muayene beklemeden yapılır. Utanma duygusu çok anlaşılırdır; ancak bu bölgedeki muayene kısa, rutin ve çoğu zaman ağrısız bir işlemdir.
Makattaki Kabarıklık Siğil mi, Hemoroid mi?
Makattaki her kabarıklık siğil değildir; en sık karıştırılan durumlar dış hemoroid, deri çıkıntısı (skin tag) ve molluskum kontagiozumdur. Ayrım muayeneyle yapılır ve tanı kuşkuluysa biyopsi alınır. CDC 2021 kılavuzu tanının çoğunlukla gözle konduğunu, belirsiz lezyonda biyopsinin gerektiğini belirtir (Workowski ve ark., 2021).
Dış hemoroid genellikle mavi-mor renkli, yumuşak ve dolgun bir şişliktir; ıkınmayla belirginleşir ve pıhtılaşırsa ağrılı olur. Deri çıkıntısı yumuşak, düz yüzeyli ve renksizdir. Anal siğil ise daha sert, yüzeyi pürüzlü ya da tanecikli, çoğu zaman birden fazla odakta görülen bir lezyondur.
Hemoroid ve siğil aynı kişide birlikte de bulunabilir. Bu yüzden makatta kanama ya da kabarıklık fark eden kişinin kendi kendine hemoroid kremi kullanıp haftalarca beklemesi yerine muayene olması daha doğrudur. Koyu renkli, sert, yara açmış ya da hızla büyüyen bir lezyonda biyopsi gecikmeden yapılır (Workowski ve ark., 2021).
Makat Siğillerinde Anal Kanal İçi Nasıl Değerlendirilir?
Makat çevresinde siğili olan kişide anal kanalın içinde de siğil bulunabilir ve bu iç odaklar dışarıdan görülmez. CDC 2021 kılavuzu makat çevresinde siğili olanların anal kanalının parmakla muayene, standart anoskopi ya da yüksek çözünürlüklü anoskopiyle incelenmesinin yararlı olabileceğini belirtir (Workowski ve ark., 2021).
Anoskopi, anal kanala yerleştirilen kısa ve ince bir aletle iç yüzeyin aydınlatılarak incelenmesidir; birkaç dakika sürer ve çoğu zaman anestezi gerektirmez. İç siğil saptanırsa yerleşimi ve yaygınlığı kayda geçirilir, kuşkulu alanlardan biyopsi alınır. Dışarıdaki siğil temizlense bile içeride kalan odaklar tekrarın kaynağı olabilir.
Anal kanal içinde, siğilden farklı olarak kanser öncüsü lezyonlar da görülebilir. Bunlar anal intraepitelyal neoplazi (AIN) ya da yüksek dereceli skuamöz intraepitelyal lezyon (HSIL) diye adlandırılır ve çoğunlukla yüksek riskli HPV tipleriyle ilişkilidir. Bu lezyonların hangi gruplarda izlendiğini aşağıdaki takip bölümünde özetledim.
Anal Siğil Tedavisi Nasıl Yapılır?
Anal siğil tedavisi siğilin makat çevresinde mi yoksa anal kanal içinde mi olduğuna göre seçilir. Makat çevresindeki dış siğillerde onaylı kremler ve hekim uygulamalı yöntemler kullanılabilir; anal kanal içindeki siğillerde ise CDC 2021 kılavuzu dondurma, cerrahi çıkarma ya da trikloroasetik asit önerir (Workowski ve ark., 2021).
Seçenekleri şöyle özetleyebilirim:
Dondurma (kriyoterapi): sıvı azotla siğil dokusu dondurulur, genellikle birkaç seans gerekir.
Trikloroasetik asit: hekim tarafından yalnız siğilin üzerine uygulanır, anal kanal içinde de kullanılabilir.
Koter, lazer ya da cerrahi çıkarma: çok sayıda, geniş ya da dirençli siğillerde tercih edilir; lokal ya da genel anesteziyle yapılır.
İmikimod ya da podofilotoks gibi kremler: yalnız makat çevresindeki dış siğillerde, hekim önerisiyle kullanılır; anal kanal içine sürülmez.
Avrupa kılavuzu tedavi seçiminin siğilin sayısı, büyüklüğü ve yerleşimine göre yapılmasını, yanıt alınamazsa yöntemin değiştirilmesini önerir (Gilson ve ark., 2020). Seans sayısı ve kontrol takvimini siğil tedavi süreci yazımda adım adım anlattım; makat siğilinde hangi branşın devreye girdiğini ise hangi doktora gidilir yazısında bulabilirsiniz.
Tedavi sonrası tekrar sık görülür. Montreal'de 400 hastayı izleyen geriye dönük bir çalışmada hastaların %48,5'inde en az bir yeni siğil atağı gelişmiştir (Thomas ve ark., 2017). Bu nedenle tedavi bittikten sonra da kontrol muayenesi planlanır.
Makat Siğilinden Sonra Kanser Riski ve Takip Nasıl Planlanır?
Makat siğili kendisi kansere dönüşmez ve çoğu kişi için ek bir kanser taraması gerektirmez; ancak aynı kişide yüksek riskli HPV tipleri de bulunabileceği için risk grubundaki kişilerde anal kanal ayrıca izlenir. ABD'deki heteroseksüel erkek çalışmasında anal HPV saptananların %33,3'ünde onkojenik bir tip bulunmuştur (Nyitray ve ark., 2008).
Takibin en çok önem kazandığı grup HIV ile yaşayan kişilerdir. ANCHOR adlı randomize çalışmada, 35 yaş üstü ve HIV ile yaşayan 4.446 kişide anal HSIL lezyonlarının tedavi edilmesi, anal kansere ilerlemeyi aktif izleme grubuna göre %57 azaltmıştır (Palefsky ve ark., 2022). Bu, kanser öncüsü lezyonları yakalamanın gerçek bir fayda sağladığını gösterir.
Bağışıklığı normal ve tek seferlik makat siğili olan çoğu kişide ise rutin anal kanser taraması gerekmez; tedavi sonrası kontrol muayenesi ve yeni lezyon fark edildiğinde başvuru yeterlidir. Aşı mevcut siğili tedavi etmez ama henüz karşılaşılmamış tiplere karşı koruyabilir; ayrıntısı HPV aşısı yazımdadır. Genital siğil üzerine hasta bilgilendirme içerikleri genital siğil sitemizde de bulunur.
Anal Siğil Hakkında Sık Sorulan Sorular
Anal siğilim varsa anal ilişki yaşamış olmam mı gerekir?
Hayır. HPV deriden deriye temasla bulaşır ve genital bölgedeki virüs komşu deriye sürtünmeyle geçebilir. Erkeklerle hiç ilişkisi olmayan 222 heteroseksüel erkekte anal HPV sıklığı %24,8 bulunmuş, risk kadın partner sayısıyla ilişkili çıkmıştır (Nyitray ve ark., 2008). Makatta siğil, cinsel davranış hakkında tek başına bir şey söylemez.
Anal siğil kendiliğinden geçer mi?
Geçebilir, ama ne zaman geçeceği öngörülemez. CDC 2021 kılavuzu tedavi edilmeyen siğillerin kendiliğinden kaybolabileceğini, aynı kalabileceğini ya da sayıca ve boyutça artabileceğini belirtir (Workowski ve ark., 2021). Makatta anal kanal içine uzanan odaklar da olabileceği için en az bir kez muayene olmak gerekir.
Anal siğil kansere dönüşür mü?
Anal siğillerin çoğundan sorumlu olan HPV 6 ve 11 kanserle ilişkili değildir (Gilson ve ark., 2020). Ancak aynı kişide yüksek riskli tipler de bulunabilir; anal HPV saptanan heteroseksüel erkeklerin %33,3'ünde onkojenik tip görülmüştür (Nyitray ve ark., 2008). Bu nedenle risk grubundaki kişilerde anal kanal ayrıca değerlendirilir.
Anal siğil tedavisi kaç seans sürer?
Seans sayısı siğilin sayısına, büyüklüğüne ve anal kanal içine uzanıp uzanmadığına göre değişir. CDC 2021 kılavuzu dondurma ve trikloroasetik asidin gerektiğinde 1-2 haftalık aralıklarla tekrarlanabileceğini belirtir (Workowski ve ark., 2021). Küçük ve az sayıdaki siğil birkaç seansta temizlenebilir, yaygın siğilde cerrahi çıkarma daha hızlı sonuç verir.
Anal siğile hemoroid kremi sürmek işe yarar mı?
Hayır, hemoroid kremleri siğil dokusuna etki etmez ve tanıyı geciktirir. Siğil için kullanılan imikimod gibi kremler de yalnız makat çevresindeki dış siğillerde, hekim önerisiyle kullanılır; anal kanal içine sürülmez (Workowski ve ark., 2021). Makatta kabarıklık ya da kanama varsa önce muayeneyle tanı konmalıdır.
Anal siğil tedavisinden sonra ne zaman kontrole gelinmeli?
Tedavi bittikten sonra ilk aylarda bir kontrol muayenesi planlarım; yeni bir lezyon fark ederseniz beklemeden gelmeniz yeterlidir. Montreal'de 400 hastayı izleyen çalışmada hastaların %48,5'inde en az bir yeni siğil atağı görülmüştür (Thomas ve ark., 2017). HIV ile yaşayan kişilerde ise anal kanal takibi daha düzenli yapılır.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa hekiminize başvurun.
İletişim
Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir · Üroloji Uzmanı
Adres: Fener Mah. Bülent Ecevit Bulv. No:23 Kanyon Plaza K:4 D:7, Muratpaşa / Antalya
Telefon: 0242 323 17 77
WhatsApp: 0505 525 24 22
Çalışma saatleri: Pazartesi-Cuma 09:00-17:30, Cumartesi 09:00-12:00
ORCID: 0000-0002-6457-4770
Kaynaklar
Gilson R, Nugent D, Werner RN, Ballesteros J, Ross J. 2019 IUSTI-Europe guideline for the management of anogenital warts. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020;34(8):1644-1653.
Nyitray A, Nielson CM, Harris RB, ve ark. Prevalence of and risk factors for anal human papillomavirus infection in heterosexual men. J Infect Dis. 2008;197(12):1676-1684.
Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, ve ark. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1-187.
Thomas R, Steben M, Greenwald Z, ve ark. Recurrence of Human Papillomavirus External Genital Wart Infection Among High-Risk Adults in Montréal, Canada. Sex Transm Dis. 2017;44(11):700-706.
Palefsky JM, Lee JY, Jay N, ve ark. Treatment of Anal High-Grade Squamous Intraepithelial Lesions to Prevent Anal Cancer. N Engl J Med. 2022;386(24):2273-2282.
Son gözden geçirme tarihi: 4 Kasım 2026

Yorumlar