Human Papilloma
Virus

HPV denince akla kadın sağlığı geliyor, oysa erkekler bu virüsün hem taşıyıcısı hem de mağduru. Muayenehanemde en sık duyduğum cümle şu: "Bende bir şey yok, eşimde çıktı." Bu sayfayı, erkeklerde HPV enfeksiyonunun gerçekte nasıl seyrettiğini uluslararası kaynaklara dayanarak anlatmak için hazırladım.

​

Baştan çerçeveyi kurayım: erkeklerde HPV belirtileri çoğu zaman hiç ortaya çıkmaz. Amerika Birleşik Devletleri Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, HPV kapan erkeklerin büyük çoğunluğunun hiçbir belirti yaşamadığını ve enfeksiyonun genellikle kendiliğinden gerilediğini bildirmektedir. Belirti verdiğinde en sık görülen bulgu genital siğildir. Ancak virüs kalıcı hale gelirse yıllar sonra makat, penis ve boğaz kanserlerine zemin hazırlayabilir. Erkekler için onaylanmış rutin bir HPV testi bulunmamaktadır; bu nedenle korunma, taramadan çok daha belirleyicidir.

 

Bu sayfada belirtileri, kanser riskini, virüsün ne kadar sürede temizlendiğini, temizlenme ile latent kalma arasındaki kritik farkı, yeniden aktifleşme olasılığını, test durumunu ve yetişkin aşılamasını ele alacağım.

 

Erkeklerde HPV Belirtileri Nelerdir?

 

Erkeklerde HPV belirtileri çoğunlukla hiç görülmez. CDC'nin erkeklerde HPV bilgi notuna göre virüsü kapan erkeklerin büyük bölümü hiçbir belirti yaşamaz ve enfeksiyon kendiliğinden geriler. Belirti ortaya çıktığında en sık bulgu genital siğildir. Belirtiler temastan yıllar sonra da çıkabilir; bu nedenle bulaşın ne zaman gerçekleştiğini saptamak çoğu zaman mümkün değildir.

​

Görülebilen bulgular şunlardır: penis gövdesinde, sünnet derisinde, glansta, kasıkta, testis torbasında ve makat çevresinde ortaya çıkan et beni ya da karnabahar görünümünde kabartılar. Bunlar genellikle ağrısızdır, bazen kaşıntı ya da tahriş hissi verir. Ağız ve boğazda ise belirti daha da sinsidir; geçmeyen boğaz ağrısı, ses kısıklığı ya da yutma güçlüğü ileri dönemde ortaya çıkabilir.

​

Belirti olmaması bulaştırıcılık olmadığı anlamına gelmez. CDC, virüsün hiçbir bulgu yokken de yayılabildiğini belirtmektedir. Genital siğillerin tanısı ve tedavi seçenekleri hakkında ayrıntılı bilgiye şu sayfadan ulaşabilirsiniz: https://www.antalyahpv.com/genital-sigil-tedavisi

​

Ağız ve boğaz yerleşimi ayrı bir başlıktır; bu konudaki değerlendirmeye şu adresten ulaşabilirsiniz: https://www.antalyahpv.com/single-post/oral-hpv-agiz-bogaz-hpvsi-nedir-belirtiler-bulasma-risk

 

Erkekte HPV Hangi Kanserlere Yol Açabilir?

 

HPV erkekte üç ana kanser türüyle ilişkilendirilir: makat kanseri, penis kanseri ve orofaringeal kanser, yani bademcik ve dil kökü bölgesi kanseri. CDC verilerine göre 2018-2022 döneminde makat kanserlerinin yüzde 91'i, orofaringeal kanserlerin yüzde 70'i ve penis kanserlerinin yüzde 63'ü HPV'ye atfedilebilir bulunmuştur. Bu oranlar HPV'nin erkek sağlığındaki ağırlığını göstermektedir.

​

Bu tablodaki en dikkat çekici gelişme orofaringeal kanserdedir. Aynı CDC verilerine göre 2018-2022 döneminde yılda ortalama 13.600 erkekte HPV ile ilişkili orofaringeal yassı hücreli kanser görülmüştür; kadınlarda bu sayı 2.400'dür. Yani bu kanser türü erkeklerde belirgin biçimde daha sıktır ve HPV ile ilişkili kanserler içinde en yaygın olanıdır.

 

Burada iki noktayı vurgulamak isterim. Birincisi, bu kanserler yıllar süren kalıcı enfeksiyon sonucu gelişir; virüsü kapmak kanser olacaksınız anlamına gelmez. İkincisi, kanser riski taşıyan tipler ile siğil yapan tipler farklıdır. Siğillerin yaklaşık yüzde 90'ından düşük riskli HPV 6 ve 11 sorumludur; kanser riski ise başta HPV 16 olmak üzere yüksek riskli tiplerden kaynaklanır. Siğiliniz olması yüksek riskli tip taşıdığınız anlamına gelmez.

​

HPV Kendiliğinden Geçer mi, Ne Kadar Sürede Temizlenir?

 

Evet, çoğu kişide kendiliğinden geçer. Bağışıklık sistemi enfeksiyonu genellikle iki yıl içinde temizler. CDC de erkeklerde enfeksiyonun çoğunlukla kendiliğinden gerilediğini bildirmektedir. Sorun, virüsün temizlenmediği azınlıkta ortaya çıkar; kalıcı hale gelen yüksek riskli tip enfeksiyonları kanser riskini artırır.

​

Temizlenmeyi kolaylaştıran ve zorlaştıran etkenler bilinmektedir. Sigara kullanımı, bağışıklığı baskılayan hastalıklar ve ilaçlar, HIV enfeksiyonu ve eşlik eden diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar temizlenmeyi zorlaştırır. Buna karşılık sigaranın bırakılması ve genel sağlık durumunun iyi olması süreci destekler.

​

Kalıcılık süresi burada kritik eşiktir. Yüksek riskli tiplerin iki yılı aşan kalıcılığı, kanser gelişimi açısından anlamlı bir risk artışıyla ilişkilendirilmektedir. Bu nedenle "geçer mi" sorusunun yanıtı "çoğunlukla evet" olsa da, herkeste geçtiğini varsaymak doğru değildir.

​

Temizlenmek ile Latent Kalmak Aynı Şey mi?

 

Hayır, aynı şey değildir ve bu ayrım Türkçe kaynaklarda neredeyse hiç yapılmaz. "Temizlendi" ifadesi çoğu zaman "testte saptanamaz hale geldi" anlamına gelir. Virüsün ölçüm sınırının altına inmesi, vücuttan tamamen yok olduğunu kanıtlamaz. Bir kısım kişide virüs deri alt tabakasındaki hücrelerde sessiz biçimde varlığını sürdürebilir; buna latent kalma denir.

​

Bu ayrımın neden önemli olduğunu bir örnekle anlatayım. Yıllardır tek eşli yaşayan bir çiftte, hiçbir yeni temas olmadan genital siğil ortaya çıkabilir. Hastalarım bunu çoğunlukla aldatma işareti olarak yorumlar ve ciddi ilişki krizleri yaşanır. Oysa açıklama çoğu zaman çok daha basittir: yıllar önce alınmış ve saptanamaz hale gelmiş bir enfeksiyon yeniden görünür olmuştur.

​

Pratikte üç sonuç doğar. Birincisi, negatif bir test sonucu "virüs kesinlikle yok" anlamına gelmez. İkincisi, uzun süre belirtisiz geçen bir dönemin ardından siğil çıkması yeni bulaş anlamına gelmez. Üçüncüsü, bu belirsizlik kaygı yaratmamalıdır; latent kalan enfeksiyonların büyük bölümü hiçbir zaman soruna yol açmaz.

Test sonuçlarının nasıl yorumlandığı konusundaki ayrıntılı değerlendirmeye şu adresten ulaşabilirsiniz: https://www.antalyahpv.com/single-post/hpv-testi-nedir-hpv-dna-testi-pap-smear-sonuclarin-anlami

 

HPV Yeniden Aktifleşebilir mi?

 

Evet, olabilir. Latent kalan virüs, bağışıklık dengesinin bozulduğu dönemlerde yeniden çoğalarak görünür hale gelebilir. Bu, yeni bir bulaş değil, var olan enfeksiyonun tekrar etkinleşmesidir. Bu nedenle uzun süre belirtisiz geçen bir dönemin ardından siğil çıkması, mutlaka yeni bir temas olduğu anlamına gelmez.

 

Yeniden aktifleşmeyi kolaylaştıran durumlar şunlardır: bağışıklığı baskılayan ilaç kullanımı, organ nakli sonrası tedaviler, kemoterapi, HIV enfeksiyonu, ağır ve uzun süreli stres, kontrolsüz şeker hastalığı ve ileri yaş. Sigara da bu listede yer alır.

​

Buradan çıkan pratik sonuç şudur: HPV öyküsü olan bir kişi, belirtileri geçtikten sonra da bağışıklığını etkileyen bir durum yaşarsa bölgeyi gözlemlemeyi sürdürmelidir. Yeni bir kabartı fark edildiğinde erken başvurmak, tedaviyi hem kısaltır hem kolaylaştırır.

​

Erkekte HPV Testi Var mı, Neden Rutin Tarama Yok?

 

Hayır, erkekler için onaylanmış rutin bir HPV testi bulunmamaktadır. CDC bunu açıkça belirtmektedir: erkeklerde HPV için onaylı bir test yoktur ve belirti ortaya çıkmadan önce makat, penis ya da boğaz kanserleri için rutin tarama önerilmemektedir. Kadınlardaki serviks taramasının erkeklerdeki karşılığı yoktur.

​

Bunun nedeni test teknolojisinin eksikliği değil, taramanın yarar göstermemiş olmasıdır. Serviks taraması işe yarar çünkü kanser öncesi lezyonlar saptanabilir ve tedavi edilebilir bir aşamada yakalanır. Erkekte böyle tanımlanmış bir kanser öncesi aşama ve buna bağlı bir tedavi basamağı bulunmadığından, tarama yapmak yarardan çok gereksiz işlem ve kaygı üretir.

​

İki istisna vardır. Görünür lezyon varsa muayene ve gerekirse biyopsi yapılır; bu bir tarama değil, tanı işlemidir. Ayrıca HIV ile yaşayan erkekler gibi yüksek riskli gruplarda makat kanseri taraması özel kılavuzlarla önerilebilir.

Bu tablo şu anlama gelir: erkekte HPV yönetiminin merkezinde tarama değil, korunma ve belirti çıktığında erken başvuru vardır.

​

HPV Aşısı Yetişkin Erkekte İşe Yarar mı? (27-45 Yaş)

 

Yarayabilir, ancak karar bireysel verilir. HPV aşısının rutin önerildiği yaş aralığı çocukluk ve genç erişkinliktir; yakalama aşılaması 26 yaşa kadar tüm erişkinlere önerilmektedir. 27 ile 45 yaş arasında ise aşı, hekim ile hastanın birlikte değerlendirdiği ortak klinik karar verme kapsamında uygulanır. Dokuz valanlı aşının kullanım onayı 45 yaşa kadar genişletilmiştir.

​

Bu ayrımın mantığı şudur: yaş ilerledikçe kişinin aşının kapsadığı tiplerle daha önce karşılaşmış olma olasılığı artar, dolayısıyla beklenen yarar azalır. Ancak bu, yararın sıfır olduğu anlamına gelmez. Aşı dokuz tipi birden kapsar ve kişinin bunların tamamıyla karşılamış olması beklenmez; karşılaşmadığı tiplere karşı koruma sağlar.

 

Yararın daha belirgin olduğu durumlar vardır: yeni bir ilişkiye başlayanlar, partner sayısı değişenler, bağışıklığı baskılanmış kişiler ve daha önce genital siğil öyküsü olanlar. CDC verilerine göre HPV'ye atfedilen kanserlerin büyük bölümü dokuz valanlı aşının kapsadığı tiplerden kaynaklanmaktadır.

​

Erkeklerde aşı uygulaması hakkındaki ayrıntılı bilgiye şu adresten ulaşabilirsiniz: https://www.antalyahpv.com/single-post/erkeklerde-hpv-asisi

​

Aşı şeması, doz sayısı ve genel bilgiler için ise şu sayfaya bakabilirsiniz: https://www.antalyahpv.com/single-post/hpv-asisi-nedir-kimlere-yapilir

​

Aşı Mevcut HPV Enfeksiyonunu Tedavi Eder mi?

​

Hayır, etmez. Bu, hastalarımın en sık yanıldığı konudur. HPV aşısı koruyucudur, tedavi edici değildir. Var olan bir enfeksiyonu ortadan kaldırmaz, mevcut siğilleri geçirmez ve halihazırda taşınan virüs tipinin seyrini değiştirmez. Aşının işlevi, henüz karşılaşılmamış tiplere karşı bağışıklık oluşturmaktır.

​

Bu nedenle "siğilim çıktı, aşı olayım geçsin" yaklaşımı sonuç vermez. Siğiller için ayrı bir tedavi gerekir; aşı bu tedavinin yerine geçmez.

​

Buna karşılık aşının tedavi sonrası dönemde de bir yeri vardır. Kişi tedavi edildiği tipin dışındaki tiplerle daha sonra karşılaşabilir ve aşı bu karşılaşmalara karşı koruma sağlar. Yani aşı, mevcut sorunu çözmez ama gelecekteki sorunları önleyebilir.

​

Özetle, erkeklerde HPV çoğu zaman sessiz seyreder, çoğu kişide kendiliğinden geriler, ancak kalıcı hale geldiğinde ciddi sonuçlar doğurabilir. Rutin tarama olmadığı için korunma ve belirti çıktığında erken başvuru belirleyicidir. Aşı, mevcut enfeksiyonu tedavi etmez ama gelecek riski azaltır.

​

Sık Sorulan Sorular

​

Erkeklerde HPV belirtileri nelerdir?
Çoğunlukla hiçbir belirti görülmez. CDC, HPV kapan erkeklerin büyük bölümünün belirti yaşamadığını bildirmektedir. Belirti çıktığında en sık bulgu genital bölgede ve makat çevresinde ağrısız, et beni ya da karnabahar görünümünde kabartılardır. Belirtiler temastan yıllar sonra da ortaya çıkabilir.

​

Erkekte HPV hangi kanserlere yol açar?
Makat, penis ve orofaringeal kanserlerle ilişkilendirilir. CDC verilerine göre 2018-2022 döneminde makat kanserlerinin yüzde 91'i, orofaringeal kanserlerin yüzde 70'i ve penis kanserlerinin yüzde 63'ü HPV'ye atfedilebilir bulunmuştur.

​

HPV kendiliğinden geçer mi?
Çoğu kişide geçer; bağışıklık sistemi enfeksiyonu genellikle iki yıl içinde temizler. Ancak yüksek riskli tiplerin iki yılı aşan kalıcılığı kanser riskini artırır. Sigara ve bağışıklık baskılanması temizlenmeyi zorlaştırır.

 

Temizlenmek ile latent kalmak aynı şey mi?
Değildir. "Temizlendi" çoğu zaman "testte saptanamaz hale geldi" anlamına gelir. Virüs bir kısım kişide deri alt tabakasında sessiz kalabilir ve daha sonra yeniden görünür olabilir. Bu nedenle uzun süre sonra çıkan siğil, yeni bir bulaş anlamına gelmez.

​

Erkekler için HPV testi var mı?
Onaylanmış rutin bir test yoktur. CDC, erkeklerde HPV için onaylı test bulunmadığını ve belirti öncesinde rutin tarama önerilmediğini belirtmektedir. Görünür lezyon varsa muayene ve gerekirse biyopsi yapılır; bu tarama değil tanı işlemidir.

​

HPV aşısı mevcut enfeksiyonu tedavi eder mi?
Hayır. Aşı koruyucudur, tedavi edici değildir. Var olan enfeksiyonu ortadan kaldırmaz ve mevcut siğilleri geçirmez. Yalnızca henüz karşılaşılmamış virüs tiplerine karşı koruma sağlar.

​

Bu sayfa Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; bireysel tanı ve tedavi tavsiyesi yerine geçmez. HPV ile ilgili şüpheniz varsa bir uzman hekime başvurunuz.

​

Randevu / İletişim

Erkeklerde HPV değerlendirmesi için Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir ile görüşmek isterseniz:

WhatsApp ve telefon: +90 505 525 24 22
Adres: Fener Mah. Bülent Ecevit Bulv. Kanyon Plaza No:23 K:4 D:7, Muratpaşa / Antalya
Web: www.antalyahpv.com

 

Kaynaklar

1. Centers for Disease Control and Prevention. HPV and Men — Fact Sheet. https://www.cdc.gov/sti/about/about-genital-hpv-infection.html

2. Centers for Disease Control and Prevention. Cancers Associated with Human Papillomavirus, United States 2018-2022. https://www.cdc.gov/united-states-cancer-statistics/publications/hpv-associated-cancers.html

3. Centers for Disease Control and Prevention. Manual for the Surveillance of Vaccine-Preventable Diseases, Chapter 5: Human Papillomavirus. https://www.cdc.gov/surv-manual/php/table-of-contents/chapter-5-human-papillomavirus.html