Erkeklerde HPV Belirtileri: Peniste Siğil, Riskli Lezyon ve Tanı
Çoğu olguda erkeklerde HPV belirtileri yoktur; virüs penis derisinde sessizce bulunur ve bağışıklık sistemi tarafından aylar içinde temizlenir. Ancak peniste, skrotumda ya da makat çevresinde et rengi kabarıklık, renkli ya da yara açan bir lezyon, idrar akımında çatallanma varsa muayene gerekir; bu bulgular siğil ya da daha nadir olarak kanser öncüsü değişiklik olabilir.
HPV, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonların en sık görülenidir ve erkekleri kadınlar kadar ilgilendirir. Aşağıda erkekte HPV'nin hangi bölgede ve nasıl göründüğünü, hangi bulgunun beklemeye gelmediğini, tanı ve tedavinin nasıl planlandığını CDC 2021 kılavuzu ve erkeklerde yapılan HPV in Men (HIM) çalışmalarının verileriyle anlatıyorum.
Erkeklerde HPV Belirtileri Nelerdir, Her Erkekte Görülür mü?
Erkeklerde HPV belirtileri çoğu kişide hiç ortaya çıkmaz. Giuliano ve arkadaşlarının HIM kohortunda erkeklerde yeni HPV enfeksiyonu sıklığı ayda 1.000 kişide 38,4 bulunmuş, enfeksiyonun ortanca süresi 7,5 ay, HPV 16 için 12,2 ay ölçülmüştür. Yani enfeksiyon sık, ama çoğunlukla geçicidir ve iz bırakmaz.
Görünür bulgu çıktığında bu çoğunlukla genital siğildir. Anic ve arkadaşlarının aynı kohortta yaptığı analizde siğil sıklığı yılda 1.000 kişide 2,35 bulunmuş, en yüksek sıklık 18-30 yaşta görülmüştür. Yeni HPV 6 ya da 11 enfeksiyonu geçiren erkeklerin 24 ay içinde yüzde 14,6'sında siğil gelişmiştir; diğerlerinde virüs belirti vermeden geçmiştir.
Bu tablonun pratikteki anlamı şudur: belirti olmaması HPV taşınmadığını göstermez, belirti çıkması da enfeksiyonun yeni alındığını kanıtlamaz. Kadında ve erkekte belirtilerin karşılaştırmasını HPV belirtileri yazımda ayrıca anlattım.
HPV Erkekte En Sık Nerede Yerleşir, Siğil Nasıl Görünür?
HPV erkekte en sık penis gövdesinde bulunur. Giuliano ve arkadaşlarının 463 erkekte farklı bölgelerden örnek aldığı çalışmada HPV saptanma oranı penis gövdesi ve sünnet derisinde yüzde 49,9, glans ve korona çevresinde yüzde 35,8, skrotumda yüzde 34,2, idrar kanalında ise yalnız yüzde 10,1 bulunmuştur.
Siğiller de çoğunlukla bu bölgelerde çıkar. Görünümleri şöyledir:
Et rengi, pembe ya da kahverengimsi, ağrısız kabarıklıklar
Tek tek, düz ve küçük lezyonlar ya da karnabahar gibi kümeler
Nemli ve sünnet derisi altındaki bölgelerde yumuşak, kıllı deride daha sert ve keratinli yapı
İdrar deliğinin ağzında (meatus) yerleşen ve idrar akımını çatallaştıran siğiller
CDC 2021 kılavuzu siğillerin çoğunun belirti vermediğini, büyüklüğüne ve yerine göre kaşıntı ya da ağrı yapabileceğini belirtir. Glansın kenarında sıra hâlinde dizilmiş eşit küçük kabarıklıklar ise çoğunlukla siğil değil, normal bir yapı olan inci papülleri olur.
Avrupa IUSTI kılavuzuna göre anogenital siğillerin yüzde 95'inden fazlasından HPV 6 ve 11 sorumludur; bu tipler kanser yapmaz. Bu bilgi, siğil gören erkeğin ilk kaygısını büyük ölçüde azaltır.
Erkeklerde HPV Belirtileri Hangi Durumda Kanser Öncüsü Olabilir?
Erkeklerde HPV belirtileri nadiren kanser öncüsü bir değişikliği gösterir; bu durum yüksek riskli tiplerin, özellikle HPV 16'nın uzun süre kalıcı olmasıyla ilişkilidir. CDC 2021 kılavuzu renklenmiş, sertleşmiş, alttaki dokuya yapışık, kanayan ya da yara açmış lezyonlarda biyopsiyi önerir; bu bulgular beklemeye gelmez.
Muayenede dikkat ettiğim başlıca tablolar:
Bowenoid papülozis: Peniste koyu kahve ya da mor renkli, yassı, çoğu zaman birden fazla küçük plak. Yüksek riskli HPV ile ilişkili, hücre düzeyinde öncü değişiklik gösteren bir lezyondur ve biyopsiyle doğrulanır.
Penil intraepitelyal neoplazi (PIN): Glansta ya da sünnet derisinde kırmızı, parlak ya da beyazımsı, iyileşmeyen plak. Tedavi edilmezse penis kanserine ilerleyebilir.
Buschke-Löwenstein tümörü (dev kondilom): Çok nadir görülen, büyük ve çevre dokuya doğru büyüyen siğil kitlesi. Geniş cerrahi çıkarma gerektirir.
de Martel ve arkadaşlarının dünya kanser yükü analizinde HPV'ye bağlı kanserlerin erkeklerde tüm kanserlerin yüzde 0,8'ini oluşturduğu, yılda yaklaşık 13.000 penis kanserinin HPV ile ilişkili olduğu hesaplanmıştır. Oran düşüktür; ancak iyileşmeyen lezyonun erken biyopsisi bu riski yönetmenin temelidir.
Sünnet derisinin altında hijyenin zor olduğu ve uzun süreli iltihap bulunan erkeklerde bu tür lezyonları daha dikkatli izlerim.
Makat ve Ağızda HPV Erkekte Hangi Bulgularla Ortaya Çıkar?
Makat çevresinde HPV erkekte en sık siğil olarak görülür; anal ilişki öyküsü olmasa da deri temasıyla bölgeye taşınabilir. Ağızda ise HPV çoğunlukla hiçbir belirti vermez. Gillison ve arkadaşlarının ABD'deki taramasında ağızda HPV saptanma oranı erkeklerde yüzde 10,1, kadınlarda yüzde 3,6 bulunmuştur.
Makat içine uzanan siğiller kaşıntı, dışkılama sırasında kanama ya da nem hissi yapabilir. de Martel analizine göre yılda yaklaşık 35.000 anüs kanserinin HPV ile ilişkili olduğu ve bunların yarısının erkeklerde görüldüğü hesaplanmıştır. Erkeklerle ilişkiye giren erkeklerde ve HIV ile yaşayanlarda risk belirgin artar; bu grupta tarama seçeneklerini anal HPV riski yazımda ele aldım.
Ağız ve boğazda HPV'ye bağlı kanserlerin erken belirtileri genellikle iki haftadan uzun süren boğaz ağrısı, yutkunma güçlüğü, tek taraflı kulak ağrısı ya da boyunda ağrısız şişliktir. Bu belirtiler kulak burun boğaz muayenesi gerektirir. Ağız ve boğaz HPV'sinin bulaşı ve riskleri ağız ve boğaz HPV'si yazımda ayrıntılı yer alır.
Erkekte HPV Nasıl Teşhis Edilir, Test Gerekir mi?
Erkekte HPV tanısı görünür bir lezyon varsa muayeneyle konur. CDC 2021 kılavuzu erkeklerde rutin HPV taraması için onaylı bir test bulunmadığını, siğil tanısı için de HPV testinin önerilmediğini belirtir; çünkü sonuç tanıyı doğrulamaz ve tedaviyi değiştirmez. Şüpheli lezyonda biyopsi yapılır.
Muayenede penis gövdesi, glans, sünnet derisinin iç yüzü, idrar deliğinin ağzı, skrotum, kasıklar ve makat çevresi iyi ışık ve büyüteçle tek tek incelenir. İdrar deliğinden içeri uzanan siğil düşünülürse kanalın içi de değerlendirilir.
Asetik asit (sirke) uygulaması eskiden "gizli lezyonları bulmak" için sık kullanılırdı. IUSTI kılavuzu bu testin özgüllüğünün düşük olduğunu ve rutin tanıda önerilmediğini belirtir; ben de yalnız seçilmiş olgularda kullanırım.
Siğil saptanan erkekte diğer cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar da öyküye göre değerlendirilir. Hangi durumda test yapılabileceğini ve sonuçların ne anlama geldiğini erkeklerde HPV testi yazımda anlattım.
Erkekte HPV Siğilleri Nasıl Tedavi Edilir?
Erkekte HPV siğillerinin tedavisi görünen lezyonu temizlemeye, kaşıntı ve kanama gibi şikâyetleri gidermeye yöneliktir; virüsü vücuttan silen bir ilaç yoktur. CDC 2021 kılavuzu tek bir yöntemin diğerlerinden üstün olmadığını, seçimin siğilin sayısına, yerine, büyüklüğüne, hastanın tercihine ve hekimin deneyimine göre birlikte yapılmasını önerir.
Kılavuzdaki seçenekler iki gruptadır:
Hekimin uyguladığı yöntemler: dondurma (kriyoterapi), cerrahi çıkarma, yakma (elektrokoter), lazer ve yüzde 80-90 trikloroasetik asit
Hastanın evde sürdüğü ilaçlar: imikimod yüzde 3,75 ya da 5 krem, podofilotoksin yüzde 0,5 solüsyon ya da jel, sinekateşin yüzde 15 merhem
İdrar deliğinin ağzındaki siğillerde CDC 2021 kılavuzu dondurma ya da cerrahi çıkarmayı önerir; kanalın içine uzanan lezyonlarda işlem kontrollü ortamda planlanır. Makat içine uzanan siğiller ise anoskopiyle değerlendirilir.
Tedaviden sonra siğil tekrar çıkabilir. Thomas ve arkadaşlarının 400 hastalık izleminde hastaların yüzde 48,5'inde yıllar içinde en az bir yeni siğil atağı görülmüştür. Yöntemlerin karşılaştırmasını siğil tedavi yöntemleri yazımda ayrıntılı anlattım.
Erkeklerde HPV Aşısı ve Korunma Neyi Değiştirir?
Aşı, erkekte HPV'ye bağlı siğil ve lezyon riskini belirgin azaltır. Giuliano ve arkadaşlarının 16-26 yaş 4.065 erkekte yaptığı randomize, plasebo kontrollü çalışmada aşı, protokole uyan grupta HPV 6, 11, 16 ve 18'e bağlı dış genital lezyonları yüzde 90,4 azaltmıştır. Aşı var olan siğili tedavi etmez.
Meites ve arkadaşlarının 2019 ACIP güncellemesine göre aşı 26 yaşına kadar herkese önerilir; 27-45 yaş arasında karar kişinin riskine göre hekimle birlikte verilir. Erkekte yaş sınırlarını ve doz şemasını erkeklerde HPV aşısı yazımda anlattım.
Prezervatif bulaşı azaltır, ancak örtmediği penis kökü, skrotum ve kasık derisini korumaz. Sigarayı bırakmak da yararlıdır: Gillison çalışmasında ağızda HPV sıklığı içilen sigara sayısıyla birlikte artmıştır.
Erkek HPV Taşıyıcısının Kadın Partneri İçin Ne Yapılmalı?
Erkekte siğil ya da HPV saptandığında kadın partnerin ayrıca test edilmesi gerekmez; CDC 2021 kılavuzu partnerde HPV testini önermez. Ancak kadın partnerin rahim ağzı taramasının güncel olması, vulvada, vajina girişinde ya da makat çevresinde lezyon fark ederse ayrıca muayene olması önerilir.
Çiftlerin en çok zorlandığı soru, virüsün kimden ve ne zaman geçtiğidir. HIM verilerine göre siğilin görülmesi enfeksiyondan aylar sonra olabilir ve birçok kişide virüs hiç belirti vermeden temizlenir; bu nedenle siğilin fark edildiği an bulaş anını göstermez. Bu konuyu eşim aldatıyor mu yazımda kanıtlarıyla ele aldım.
Partnerin değerlendirilmesi, birlikte korunma planı ve takip aralıkları gibi ayrıntıları partner yönetimi yazımda adım adım anlattım. Erkekte HPV'nin genel seyri için erkeklerde HPV enfeksiyonu sayfasına da bakabilirsiniz.
Erkeklerde HPV Belirtileri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Sünnetli erkeklerde HPV görülür mü?
Görülür. Giuliano ve arkadaşlarının örnekleme çalışmasında HPV en sık penis gövdesinde, ardından glans çevresinde ve skrotumda saptanmıştır; bu bölgeler sünnetle ortadan kalkmaz. Sünnet bazı enfeksiyonların riskini azaltabilir, ancak HPV'ye karşı tam koruma sağlamaz ve aşı ihtiyacını değiştirmez. Sünnetli erkekte de muayene aynı bölgeleri kapsar.
HPV erkekte kendiliğinden geçer mi?
Çoğu olguda geçer. HIM kohortunda erkeklerde yeni HPV enfeksiyonunun ortanca süresi 7,5 ay, HPV 16 için 12,2 ay bulunmuştur. Görünür siğiller ise CDC 2021 kılavuzuna göre kendiliğinden gerileyebilir, aynı kalabilir ya da büyüyebilir; büyüyen, kanayan ya da renk değiştiren lezyonlar tedavi edilir.
Erkekte HPV belirtileri ne kadar sürede çıkar?
Anic ve arkadaşlarının HIM analizinde yeni HPV enfeksiyonundan siğilin görülmesine kadar geçen ortanca süre 17,1 ay, yalnız HPV 6/11 taşıyanlarda 6,2 ay bulunmuştur. Bu süre kişiden kişiye çok değişir; bu nedenle belirtinin çıktığı zamana bakarak bulaşın ne zaman olduğu kesin söylenemez.
Genital siğil sivilce ya da kıl dönmesiyle nasıl ayrılır?
Siğil ağrısız, et rengi ve pürüzlü bir kabarıklıktır; sivilce ve kıl dönmesi ise kıl köküne yerleşir, kırmızı ve ağrılıdır, birkaç günde değişir. IUSTI kılavuzu inci papülleri ve yağ bezleri gibi normal yapıların da siğille karıştırıldığını belirtir; şüphede muayene ayrımı netleştirir.
HPV erkekte kısırlık yapar mı?
HPV'nin sperm kalitesiyle ilişkisi araştırılmaktadır, ancak tek başına kısırlık nedeni olduğu gösterilmemiştir. Giuliano ve arkadaşlarının örnekleme çalışmasında meni örneklerinde HPV saptanma oranı yalnız yüzde 5,3 bulunmuştur. Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlerde değerlendirme sperm tahlili ve androloji muayenesiyle ayrı bir planla yapılır; HPV bu planın yalnız bir parçasıdır.
HPV pozitif bir erkek cinsel ilişkiye devam edebilir mi?
Edebilir, ancak görünür siğil varken ve tedavi sürerken ara verilmesi önerilir. CDC 2021 kılavuzu partnerin bilgilendirilmesini, prezervatif kullanımını ve uygun yaştaysa aşılamayı önerir. Uzun süreli ilişkilerde çoğu zaman iki partner aynı virüsü zaten paylaşmıştır; bu nedenle amaç suçlu aramak değil, birlikte korunma ve takip planı yapmaktır.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa hekiminize başvurun.
İletişim
Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir · Üroloji Uzmanı
Adres: Fener Mah. Bülent Ecevit Bulv. No:23 Kanyon Plaza K:4 D:7, Muratpaşa / Antalya
Telefon: 0242 323 17 77
WhatsApp: 0505 525 24 22
Çalışma saatleri: Pazartesi-Cuma 09:00-17:30, Cumartesi 09:00-12:00
ORCID: 0000-0002-6457-4770
Kaynaklar
Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, ve ark. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1-187.
Gilson R, Nugent D, Werner RN, ve ark. 2019 IUSTI-Europe guideline for the management of anogenital warts. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020;34(8):1644-1653.
Giuliano AR, Lee JH, Fulp W, ve ark. Incidence and clearance of genital human papillomavirus infection in men (HIM): a cohort study. Lancet. 2011;377(9769):932-940.
Anic GM, Lee JH, Stockwell H, ve ark. Incidence and human papillomavirus (HPV) type distribution of genital warts in a multinational cohort of men: the HPV in men study. J Infect Dis. 2011;204(12):1886-1892.
Giuliano AR, Nielson CM, Flores R, ve ark. The optimal anatomic sites for sampling heterosexual men for human papillomavirus (HPV) detection: the HPV detection in men study. J Infect Dis. 2007;196(8):1146-1152.
de Martel C, Plummer M, Vignat J, Franceschi S. Worldwide burden of cancer attributable to HPV by site, country and HPV type. Int J Cancer. 2017;141(4):664-670.
Gillison ML, Broutian T, Pickard RK, ve ark. Prevalence of oral HPV infection in the United States, 2009-2010. JAMA. 2012;307(7):693-703.
Giuliano AR, Palefsky JM, Goldstone S, ve ark. Efficacy of quadrivalent HPV vaccine against HPV infection and disease in males. N Engl J Med. 2011;364(5):401-411.
Meites E, Szilagyi PG, Chesson HW, ve ark. Human Papillomavirus Vaccination for Adults: Updated Recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2019;68(32):698-702.
Thomas R, Steben M, Greenwald Z, ve ark. Recurrence of Human Papillomavirus External Genital Wart Infection Among High-Risk Adults in Montréal, Canada. Sex Transm Dis. 2017;44(11):700-706.
Son gözden geçirme tarihi: 2 Kasım 2026
Yorumlar