Evlenirken HPV Testi Yapılıyor mu? Evlilik Öncesi Sağlık Testleri

Güncelleme tarihi: 24 Ağu

Çoğu olguda evlenirken HPV testi yapılmaz: Türkiye'de evlilik öncesi sağlık raporu HPV'yi kapsamaz ve belirtisi olmayan çiftlere rutin HPV testi önerilmez. Ancak peniste, vulvada ya da makat çevresinde siğil varsa, kadında anormal smear ya da HPV pozitifliği öyküsü varsa evlilik öncesinde muayene ve kişiye göre planlanmış bir değerlendirme yerinde olur.
Evlilik öncesi rapor; kan grubu, kan sayımı, talasemi gibi kalıtsal kan hastalıkları taraması ve uygulamaya göre bazı bulaşıcı hastalık testleri üzerinden yürür. HPV ise ayrı bir konudur: CDC 2021 kılavuzu HPV testlerinin erkeklerde, partner taramasında ya da genel bir cinsel yolla bulaşan hastalık testi olarak kullanılmamasını önerir (Workowski, MMWR 2021).
Evlenirken HPV Testi Yapılıyor mu, Resmi Rapor Neleri Kapsar?
Evlenirken HPV testi resmi raporun parçası değildir; rapor halk sağlığı açısından belirlenmiş kalıtsal ve bulaşıcı bazı hastalıklara odaklanır. Türkiye'de HPV taraması ayrı bir program olarak yürür: 30 yaş üstü kadınlar aile hekimleri aracılığıyla HPV DNA ve smear ile taranır (Gultekin, Int J Cancer 2018). Bu tarama evlilik başvurusuna bağlı değildir.
Raporda istenen testler il, kurum ve güncel uygulamaya göre değişebilir. Genellikle kan grubu ve kan uyuşmazlığı değerlendirmesi, tam kan sayımı ve talasemi (hemoglobinopati) taraması yapılır; bazı kurumlarda hepatit B, hepatit C, HIV ve frengi testleri de istenebilir. Bu testlerin bir kısmı cinsel yolla bulaşan enfeksiyonları kapsasa da HPV bunların arasında değildir.
Bir testin raporda zorunlu olmaması tıbben önemsiz olduğu anlamına gelmez. HPV çok yaygın bir virüstür; genital siğillere, rahim ağzında kanser öncüsü değişikliklere ve çiftler arasında kaygıya yol açabilir. Ancak HPV'nin tarama mantığı, evlilik raporunun mantığından farklıdır.
Raporda yer alabilen diğer enfeksiyonların belirtilerini cinsel yolla bulaşan hastalıklar yazımda topladım.
HPV Testi Neden Evlilik Raporunda Rutin Değildir?
HPV testi evlilik raporunda rutin değildir; çünkü virüs çok yaygındır, çoğu kişide kendiliğinden temizlenir ve pozitif sonuç ne zaman bulaştığını göstermez. Erkeklerde yapılan HIM kohortunda yeni HPV enfeksiyonu sıklığı 1.000 kişi-ayda 38,4 bulundu ve enfeksiyonların ortanca süresi 7,5 aydı (Giuliano, Lancet 2011).
Bu kadar sık görülen ve çoğu zaman geçici olan bir enfeksiyonda, evlilik öncesi tek bir test sonucu çifte yarardan çok kaygı getirebilir. Pozitif sonuç bulaş zamanını göstermediği için yanlış suçlamalara ve ilişki içinde güvensizliğe yol açabilir. Negatif sonuç ise yalnız örnek alınan bölge ve o an için bilgi verir.
Erkekte HPV testinin bir başka sınırı da örnekleme yeridir. Virüs penis gövdesinde, glansta, sünnet derisinde, skrotumda ve makat çevresinde farklı oranlarda bulunur; tek bir sürüntü bu bölgelerin tamamını temsil etmez. CDC 2021 kılavuzu bu nedenle erkekte HPV testini önermez (Workowski, MMWR 2021).
Erkekte testin hangi durumlarda anlamlı olduğunu erkekte test endikasyonu yazımda ayrıntılı anlattım.
Evlenirken HPV Testi Kimler İçin Anlamlıdır?
Evlenirken HPV testi ya da daha doğru ifadeyle HPV değerlendirmesi; görünür siğili olan, partnerinde HPV saptanmış, anormal smear ya da kolposkopi öyküsü olan, bağışıklığı baskılanmış ya da yoğun kaygı yaşayan kişiler için anlamlıdır. Bu değerlendirmenin temeli test değil muayenedir; IUSTI kılavuzu siğil tanısının muayeneyle konduğunu belirtir (Gilson, IUSTI-Europe kılavuzu 2020).
Erkekte peniste, idrar deliği çevresinde ya da makat çevresinde yeni fark edilen bir kabarıklık varsa önce muayene yapılır. Her kabarıklık siğil değildir; glansın taç kenarındaki inci papülleri, Fordyce lekeleri ve molluskum kontagiozum siğille karışabilir. İnternet görselleriyle karşılaştırıp tanı koymaya çalışmak ya da yakıcı maddeler sürmek deride kalıcı hasar yapabilir.
Kadında vulvada ya da vajina girişinde bir bulgu, ilişki sonrası kanama, anormal akıntı ya da hiç yapılmamış bir rahim ağzı taraması varsa jinekolojik değerlendirme önerilir. Anogenital siğillerin %95'inden fazlası düşük riskli HPV 6 ve 11 kaynaklıdır (Gilson, IUSTI-Europe kılavuzu 2020); kanserle ilişkili tipler ise çoğu zaman siğil yapmadan seyreder.
Peniste normal olan yapıları ve siğilden farkını penisin inci papülleri yazımda anlattım.
Partnerde HPV Varsa Evlilik Öncesi Ne Yapılmalı?
Partnerde HPV varsa ilk adım panik ya da suçlama değil, çiftin birlikte doğru bilgilendirilmesidir; çünkü bulaş zamanı test sonucundan anlaşılamaz. CDC 2021 kılavuzu, HPV'nin yıllarca saptanmadan kalabileceğini ve bir partnerde HPV bulunmasının sadakatsizlik anlamına gelmediğini hastalara anlatılması gereken bilgiler arasında sayar (Workowski, MMWR 2021).
Kadın partnerde HPV pozitifse HPV tipi, smear sonucu, kolposkopi gerekip gerekmediği ve bir sonraki tarama zamanı jinekolojik takipte belirlenir. Erkek partnerde görünür siğil ya da şüpheli lezyon varsa üroloji ya da dermatoloji muayenesi yapılır ve gerekirse lezyon tedavi edilir. Belirtisi olmayan erkek partnere test önerilmez.
Uzun süreli birlikteliklerde çiftler çoğu zaman aynı virüsü zaten paylaşmıştır. Bu yüzden partner yönetimi tek bir test sonucuna değil; görünür lezyonların tedavisine, korunma yöntemlerine, aşı seçeneğine ve gereksiz korkunun azaltılmasına dayanır.
Bu sürecin ilişkide yarattığı soruları eşim aldatıyor mu yazımda ayrıca ele aldım.
Evlilik Öncesi Kadında Smear ve HPV Taraması Nasıl Planlanır?
Evlilik öncesi kadında tarama, evlilik tarihine göre değil yaşa ve önceki sonuçlara göre planlanır. Amerikan Kanser Derneği 2020 kılavuzu taramaya 25 yaşında başlanmasını ve 65 yaşına kadar beş yılda bir birincil HPV taraması yapılmasını önerir; bu yöntem yoksa beş yılda bir eş test ya da üç yılda bir smear kabul edilir (Fontham, CA Cancer J Clin 2020).
Türkiye'de ulusal programda ilk bir milyon kadının sonuçlarında HPV pozitifliği %3,5 bulundu; pozitif kadınların %19,1'inde smear anormalliği vardı (Gultekin, Int J Cancer 2018). Yani pozitif sonuçların çoğunda hücreler normaldir ve sonuç yalnız izlem planını belirler.
Evlilik öncesi dönemde daha önce hiç jinekolojik kontrol yaptırmamış, cinsel olarak aktif ya da ilişki sonrası kanama, anormal akıntı gibi şikâyetleri olan kadınların değerlendirme alması yerinde olur. Gebelik planlanıyorsa taramanın gebelik öncesine denk getirilmesi takibi kolaylaştırır. Erkek partnerin bu planlamada yapacağı en yararlı şey, kendisinde görünür bir bulgu varsa muayene olmak ve aşı seçeneğini değerlendirmektir; belirtisi yoksa ayrıca test yaptırması gerekmez.
Sonucun nasıl okunacağını ve HPV 16/18 pozitifliğinde izlenecek yolu kadında HPV taraması yazımda anlattım.
Evlilik Öncesi HPV Aşısı Yaptırmak Gerekir mi?
HPV aşısı evlilik öncesinde zorunlu değildir, ancak uygun yaştaki kişiler için konuşulması gereken önemli bir koruma seçeneğidir. ABD Bağışıklama Uygulamaları Danışma Kurulu (ACIP) aşıyı 26 yaşına kadar herkese önerir; 27-45 yaş arasında karar kişinin riskine göre hekimle birlikte verilir (Meites, MMWR 2019).
Aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez; kişinin henüz karşılaşmadığı tiplere karşı koruma sağlar. Erkeklerde yapılan randomize, plasebo kontrollü çalışmada dörtlü aşı, aşı tiplerine bağlı dış genital lezyonları %90,4 azalttı (Giuliano, NEJM 2011). Bu yüzden partnerlerden birinde HPV saptanmış olması aşıyı anlamsız kılmaz.
Aşı öncesinde HPV testi yapılması gerekmez. Gebelikte aşı önerilmez; gebelik planlayan kadınlarda doz şeması buna göre ayarlanır. Aşı yapılsa da kadınlarda rahim ağzı taraması aynı aralıklarla sürer.
Doz şemasını ve yan etkileri HPV aşısı rehberi yazımda ayrıntılı anlattım.
Genital Siğil Varsa Evlilik Ertelenmeli mi?
Genital siğil varlığında evliliğin ertelenmesi gerekmez; ancak lezyonların evlilik öncesinde muayene edilip tedavi planının yapılması ve partnerin açıkça bilgilendirilmesi önerilir. CDC 2021 kılavuzu siğil tedavisinin amacının görünür lezyonu ortadan kaldırmak olduğunu, tedavinin virüsü tamamen yok etmediğini belirtir (Workowski, MMWR 2021).
Tedavi seçeneği lezyonun yerine, sayısına ve büyüklüğüne göre belirlenir: dondurma (kriyoterapi), yakma (elektrokoter), lazer, hekim ya da hastanın uyguladığı kremler ve cerrahi çıkarma. Hiçbir yöntem tekrarlamayı tamamen önlemez; sigara, bağışıklık baskılanması ve bölgedeki tahriş tekrarlama olasılığını artırabilir.
Görünür siğil varken temas, bulaş olasılığını artırır; tedavi sonrası kontrol muayenesi ise yeni çıkan küçük lezyonların erken yakalanmasını sağlar. Bu nedenle tedavi süresince ilişkiye ara verilmesi ya da prezervatif kullanılması önerilir. Siğil tedavi edildikten sonra evlilik ve gebelik planı sağlıklı biçimde sürdürülebilir.
Tedavi sürecini adım adım siğil tedavi süreci yazımda, siğile ayrılmış genital siğil sitesi sayfalarında da anlattım.
Evlenirken HPV Testi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Evlilik öncesi sağlık raporunda HPV testi var mı?
Yoktur. Rapor kan grubu, kan sayımı, talasemi taraması ve uygulamaya göre bazı bulaşıcı hastalık testlerini kapsar; HPV bunların arasında değildir. Türkiye'de HPV taraması 30 yaş üstü kadınlara aile hekimleri aracılığıyla ayrı bir program olarak yapılır (Gultekin, Int J Cancer 2018).
Erkek olarak evlenmeden önce HPV testi yaptırmalı mıyım?
Belirtiniz yoksa gerekmez. CDC 2021 kılavuzu HPV testlerinin erkeklerde ve partner taramasında kullanılmamasını önerir (Workowski, MMWR 2021). Peniste, idrar deliği çevresinde ya da makat çevresinde yeni bir kabarıklık varsa doğru adım test değil üroloji muayenesidir; muayenede normal yapılar ile siğil birbirinden ayrılır.
HPV pozitifliği evlenmeye engel midir?
Değildir. HPV pozitifliği yasal ya da tıbbi bir evlilik engeli değildir. Çoğu enfeksiyon kendiliğinden temizlenir; erkeklerde ortanca süre 7,5 ay bulunmuştur (Giuliano, Lancet 2011). Önemli olan partnerin bilgilendirilmesi, görünür lezyon varsa tedavi ve kadında düzenli rahim ağzı taramasıdır; bu adımlar evlilik planını değiştirmez.
Partnerimde HPV varsa bende de kesin var mı?
Kesin değildir, ancak uzun süreli birlikteliklerde çiftler çoğu zaman aynı virüsü paylaşır. Belirtisi olmayan partnere test önerilmez; CDC 2021 kılavuzu partnerde bir bulgu varsa muayeneyi önerir (Workowski, MMWR 2021). Bulaş zamanı test sonucundan anlaşılamadığı için suçlama yerine ortak bir takip planı yapılır.
Evlenmeden önce HPV aşısı olmalı mıyım?
Uygun yaştaysanız konuşulması gereken bir seçenektir. ACIP aşıyı 26 yaşına kadar herkese önerir, 27-45 yaşta karar hekimle birlikte verilir (Meites, MMWR 2019). Aşı mevcut enfeksiyonu tedavi etmez, karşılaşılmamış tiplere karşı korur ve öncesinde test yapılması gerekmez. Gebelik planlanıyorsa doz şeması buna göre ayarlanır.
HPV testi negatif çıkarsa tamamen güvende miyim?
Negatif sonuç iyi bir bulgudur, ancak tam güvence değildir. Örnek yalnız belirli bir bölgeden alınır ve o an için bilgi verir; virüs başka bir bölgede bulunabilir ya da sonradan alınabilir. ACS 2020 kılavuzu bu yüzden negatif sonuçta bile taramanın beş yılda bir sürmesini önerir (Fontham, CA Cancer J Clin 2020).
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa hekiminize başvurun.
İletişim
Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir · Üroloji Uzmanı
Adres: Fener Mah. Bülent Ecevit Bulv. No:23 Kanyon Plaza K:4 D:7, Muratpaşa / Antalya
Telefon: 0242 323 17 77
WhatsApp: 0505 525 24 22
Çalışma saatleri: Pazartesi-Cuma 09:00-17:30, Cumartesi 09:00-12:00
ORCID: 0000-0002-6457-4770
Kaynaklar
Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, et al. Sexually transmitted infections treatment guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1-187.
Gultekin M, Zayifoglu Karaca M, Kucukyildiz I, et al. Initial results of population based cervical cancer screening program using HPV testing in one million Turkish women. Int J Cancer. 2018;142(9):1952-1958.
Giuliano AR, Lee JH, Fulp W, et al. Incidence and clearance of genital human papillomavirus infection in men (HIM): a cohort study. Lancet. 2011;377(9769):932-940.
Gilson R, Nugent D, Werner RN, Ballesteros J, Ross J. 2019 IUSTI-Europe guideline for the management of anogenital warts. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020;34(8):1644-1653.
Fontham ETH, Wolf AMD, Church TR, et al. Cervical cancer screening for individuals at average risk: 2020 guideline update from the American Cancer Society. CA Cancer J Clin. 2020;70(5):321-346.
Meites E, Szilagyi PG, Chesson HW, et al. Human papillomavirus vaccination for adults: updated recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2019;68(32):698-702.
Giuliano AR, Palefsky JM, Goldstone S, et al. Efficacy of quadrivalent HPV vaccine against HPV infection and disease in males. N Engl J Med. 2011;364(5):401-411.
Son gözden geçirme tarihi: 3 Kasım 2026

Yorumlar