Gebelikte HPV: Smear Takibi, Genital Siğil Tedavisi ve Doğum Şekli

Güncelleme tarihi: 23 Ağu

Gebelikte HPV çoğu olguda gebeliğin seyrini bozmaz, bebeğe zarar vermez ve tek başına sezaryen gerektirmez. Ancak vulvada, vajina girişinde ya da makat çevresinde büyüyen, kanayan siğil varsa ya da smear sonucu anormalse takip ve tedavi gebeliğe uygun yöntemlerle, kadın doğum hekimiyle birlikte planlanır.
Gebelikte bazı siğil kremleri kullanılmaz, rahim ağzındaki öncü lezyonların tedavisi çoğu zaman doğum sonrasına ertelenir ve HPV aşısı doğumdan sonra tamamlanır. Bebeğe geçiş nadirdir; bu yazıda takibin hangi adımlarla yapıldığını ve erkek partnerin neden muayene olması gerektiğini anlatıyorum.
Gebelikte HPV Ne Kadar Sık Görülür ve Neden Önemlidir?
Gebelikte HPV, gebe olmayan aynı yaştaki kadınlara göre biraz daha sık saptanır. 13.640 gebeyi kapsayan bir meta-analizde HPV sıklığı gebelerde yüzde 16,8, gebe olmayan yaşıtlarında yüzde 12,3 bulundu; 25 yaş altında risk 1,79 kat yüksekti (Liu, 2014). Bu fark gebelikteki bağışıklık değişikliğiyle açıklanır.
HPV pozitifliği gebelik planını ertelemek için bir neden değildir. Gebelikten önce rahim ağzı taramasının güncel olması, varsa siğillerin tedavi edilmesi ve aşı tamamlanmamışsa doğumdan sonraya planlanması yeterlidir.
Gebelik HPV'nin rahim ağzı kanserine dönüşme hızını artırmaz; önemli olan, gebelikte yapılan muayene ve smear fırsatını kaçırmamak ve siğil varsa doğru tedaviyi seçmektir. Aynı meta-analizde en sık saptanan yüksek riskli tip HPV 16'ydı (yüzde 3,9) (Liu, 2014).
HPV'nin tipleri, bulaşı ve seyri hakkında genel bilgiyi HPV nedir sayfamızda özetledim. Gebelikte saptanan HPV'nin çoğu, gebelikten önce edinilmiş ve sessiz kalmış enfeksiyondur; bu nedenle tanının zamanı, bulaşın zamanı hakkında bilgi vermez.
Gebelikte Genital Siğil Neden Büyür, Ne Zaman Tedavi Edilir?
Gebelikte genital siğiller hormon ve bağışıklık değişiklikleri nedeniyle büyüyebilir, sayıca artabilir ve kolay kanayabilir. CDC 2021 kılavuzu bu artışı tanımlar ve gebelikte tedavinin düşünülebileceğini, ancak gebelik bitmeden yanıtın eksik kalabileceğini belirtir (Workowski, 2021). Karar, siğilin yerine, boyutuna ve gebelik haftasına göre verilir.
Küçük, şikâyet yapmayan siğillerde izlem yeterli olabilir; çünkü siğillerin bir bölümü doğumdan sonra kendiliğinden geriler. Tedavi şu durumlarda öne çıkar: siğil vulvada ya da vajina girişinde hızla büyüyorsa, kanıyor, ağrıyor ya da enfekte oluyorsa ve doğum kanalını daraltacak boyuta ulaşma eğilimi varsa.
Genital siğillerin yüzde 95'inden fazlası düşük riskli HPV 6 ve 11'den kaynaklanır; bu tipler kanser riski taşımaz (Gilson, 2020). Siğilin görünümü, tanısı ve ayırıcı tanısı için genital siğil rehberine bakabilirsiniz. Siğil makat çevresinde ya da anal kanal içindeyse kabızlık ve ıkınma şikâyeti artırabilir; bu durumda lif ağırlıklı beslenme ve dışkı yumuşatıcılar şikâyeti hafifletir. Gebelikte vulva ve vajina muayenesini kadın doğum uzmanı, makat çevresi ve erkek partnerin muayenesini üroloji ya da dermatoloji uzmanı yapar.
Hamilelikte Siğil Tedavisinde Hangi Yöntemler Güvenlidir?
Hamilelikte HPV ile ilişkili siğillerde hekimin uyguladığı fiziksel yöntemler tercih edilir: sıvı nitrojenle dondurma (kriyoterapi), trikloroasetik asit, cerrahi çıkarma, koter ya da lazer. CDC 2021 kılavuzu bu yöntemleri gebelikte kullanılabilir sayar ve evde sürülen bazı ilaçları dışarıda bırakır (Workowski, 2021).
Gebelikte kullanılmayan ilaçlar şunlardır (Workowski, 2021):
Podofilotoksin (podofilox): gebelikte kullanılmaz
Podofilin reçinesi: gebelikte kullanılmaz
Sinekatekin merhemi: gebelikte kullanılmaz
İmikimod krem: düşük riskli görünse de yeterli veri olana kadar kaçınılır
Büyük ve kümelenmiş siğillerde tek seansta küçültme amacıyla cerrahi ya da koter uygulanabilir; amaç doğuma kadar şikâyeti kontrol altına almaktır, tam temizlik beklenmez. 2019 IUSTI-Avrupa kılavuzu da gebelikte tedavinin hedefini lezyon yükünü azaltmak olarak tanımlar (Gilson, 2020). Yöntemlerin gebelik dışındaki karşılaştırmasını siğil tedavi yöntemleri yazısında, eczane ürünlerinin sınırlarını siğil kremi yazısında anlattım.
Eczanede satılan siğil solüsyonlarının etken maddelerini ve kimlerde kullanılmadığını Verrutol etken maddeleri yazımda anlattım.
Gebelikte Smear ve HPV Testi Nasıl Değerlendirilir?
Gebelikte smear ve HPV DNA testi, rahim ağzı taraması zamanı gelmişse yapılabilir; gebelik taramayı ertelemek için bir neden değildir. 2019 ASCCP risk temelli yönetim kılavuzu, anormal sonuçlarda gebelikte de kolposkopinin aynı ölçütlerle yapılmasını, ancak rahim kanalı içinden doku kazıma (endoservikal küretaj) yapılmamasını önerir (Perkins, 2020).
Aynı kılavuza göre gebelikte saptanan yüksek dereceli öncü lezyonlarda (CIN 2 ve CIN 3) kanser şüphesi yoksa tedavi doğum sonrasına bırakılır; gebelikte takip kolposkopi ve sitolojiyle sürdürülür. Kanser şüphesi taşıyan lezyonda ise biyopsi gebelikte de yapılır (Perkins, 2020). Doğum sonrası yeniden değerlendirme, kılavuzun önerdiği gibi doğumdan en erken 4 hafta sonra planlanır.
Bu yaklaşım, gebelikte gereksiz işlemden kaçınırken kanseri gözden kaçırmamayı amaçlar. Sonuçların ne anlama geldiğini HPV testi rehberinde ayrıntılı anlattım.
Gebelikte HPV Bebeğe Geçer mi, Sezaryen Gerekir mi?
Gebelikte HPV'nin bebeğe geçmesi nadirdir; en önemli risk, bebekte gırtlakta tekrarlayan siğil (juvenil başlangıçlı tekrarlayan solunum yolu papillomatozu) gelişmesidir; bu hastalık ses kısıklığı ve solunum güçlüğüyle kendini gösterir. Danimarka kayıt çalışmasında gebelikte genital siğil öyküsü olan annelerin her 1.000 doğumunda 7 bebekte bu hastalık gelişti (Silverberg, 2003).
Aynı çalışmada sezaryenin bebeği bu hastalıktan koruduğu gösterilemedi; 10 saati aşan doğum süresi ise riski yaklaşık iki kat artırıyordu (Silverberg, 2003). Bu çalışma randomize değildir ve kayıt verisine dayanır. Riskin düşük olması, gebelikte görünen siğillerin tedavi edilmeden bırakılması gerektiği anlamına gelmez; büyük siğillerin doğumdan önce küçültülmesi hem kanamayı hem bebeğin temasını azaltmayı amaçlar.
CDC 2021 kılavuzu bu nedenle sezaryeni yalnız HPV ya da siğil varlığı için önermez; sezaryen, siğillerin doğum kanalını tıkadığı ya da normal doğumun aşırı kanamaya yol açacağı durumlarla sınırlıdır (Workowski, 2021). Anne adayına bebekte solunum yolu papillomatozu riskinin düşük olduğu anlatılır. Anneden bebeğe ve diğer cinsel olmayan bulaş yollarını siğil nasıl bulaşır yazısında ele aldım.
HPV Saptanan Gebenin Erkek Partneri Ne Yapmalı?
Gebelikte HPV ya da siğil saptandığında erkek partnerin HPV testi yaptırması gerekmez, ancak penis, skrotum ve makat çevresinin muayenesi yararlıdır. CDC 2021 kılavuzu HPV saptanan kadınların erkek partnerlerinde HPV testini önermez; siğil varsa erkek ayrıca tedavi edilir (Workowski, 2021). Amaç suçlu aramak değil, çiftin ikisini de doğru takibe almaktır.
Uzun süreli ilişkide çiftler çoğu zaman aynı tipleri zaten paylaşır; bu yüzden gebelikte prezervatifin amacı yeni tiplerle karşılaşmayı ve tedavi edilen bölgenin tahrişini azaltmaktır. Erkek partnerde görünür siğil varsa, gebelik süresince tedavi edilmesi annenin yeniden temasını azaltır.
Erkek tarafındaki muayene, test ve tedavi sürecini erkekte HPV yazımda anlattım. Erkek partner 26 yaşını geçmemişse ve aşılı değilse HPV aşısı da gündeme gelebilir (Meites, 2019).
Gebelikte HPV Aşısı Yapılır mı?
Gebelikte HPV aşısı önerilmez; aşı doğumdan sonra başlanır ya da tamamlanır. ABD Bağışıklama Danışma Kurulu (ACIP), gebelikte aşılamanın ertelenmesini, ancak gebe olduğu bilinmeden aşı yapılan kadında herhangi bir müdahaleye gerek olmadığını belirtir (Markowitz, 2014). Aşıdan önce gebelik testi yapılması da gerekli görülmez.
Emzirme döneminde aşı yapılabilir (Markowitz, 2014). ACIP önerisine göre aşı 26 yaşına kadar herkese, 27-45 yaş arasında ise hekimle ortak kararla uygulanır (Meites, 2019). Aşı mevcut enfeksiyonu ya da siğili tedavi etmez; karşılaşılmamış tiplere karşı korur.
Doz şeması, yaş sınırları ve yan etkiler için HPV aşısı rehberine bakabilirsiniz.
Gebelikte HPV Hakkında Sık Sorulan Sorular
Gebelikte HPV pozitif çıkarsa bebeğim etkilenir mi?
Çoğu olguda hayır. Gebelikte HPV düşük doğum ağırlığı ya da gelişim sorunu için tek başına bir neden olarak kabul edilmez; en önemli risk olan bebekte gırtlak siğili, gebelikte genital siğili olan annelerin 1.000 doğumunda 7 bebekte görüldü (Silverberg, 2003). Bu risk düşüktür ve düzenli gebelik takibi yeterlidir.
Hamilelikte siğil kremi kullanabilir miyim?
Kendi başınıza kullanmamalısınız. CDC 2021 kılavuzu podofilotoksin, podofilin ve sinekatekinin gebelikte kullanılmamasını, imikimoddan da yeterli veri olana kadar kaçınılmasını önerir (Workowski, 2021). Eczaneden alınan ya da internetten önerilen ürünler de bu kapsamdadır. Gebelikte tercih edilen yöntemler dondurma, trikloroasetik asit ve cerrahi çıkarma gibi hekim uygulamalı tedavilerdir.
Genital siğilim varsa sezaryen olmam gerekir mi?
Genellikle hayır. CDC 2021 kılavuzu sezaryeni yalnız siğillerin doğum kanalını tıkadığı ya da normal doğumun aşırı kanamaya yol açacağı durumlarda önerir (Workowski, 2021). Danimarka verisinde sezaryenin bebeği gırtlak siğilinden koruduğu gösterilemedi (Silverberg, 2003). Doğum şekline kadın doğum hekimi karar verir.
Gebelikte smear yaptırmak güvenli midir?
Evet. Smear ve HPV DNA testi gebelikte güvenle alınabilir. 2019 ASCCP kılavuzu anormal sonuçta kolposkopinin gebelikte de yapılmasını, yalnız endoservikal küretajdan kaçınılmasını önerir (Perkins, 2020). Kanser şüphesi yoksa öncü lezyonların tedavisi doğumdan sonraya bırakılır ve gebelik bu süreçten etkilenmez. Smear sonrası az miktarda lekelenme olabilir ve zararsızdır.
Doğumdan sonra siğiller kendiliğinden geçer mi?
Bir bölümü geçer. CDC 2021 kılavuzu gebelikte büyüyen siğillerin doğumdan sonra gerileyebildiğini, bu nedenle gebelikteki tedavinin hedefinin tam temizlik değil şikâyet kontrolü olduğunu belirtir (Workowski, 2021). Doğumdan sonra kalan siğiller, emzirme dönemine uygun yöntemlerle yeniden değerlendirilir ve tedavi edilir. Bu değerlendirme genellikle lohusalık kontrolüyle birlikte yapılır.
Gebeyken yanlışlıkla HPV aşısı oldum, ne yapmalıyım?
Endişelenmenize gerek yoktur. ACIP, gebe olduğu bilinmeden aşı yapılan kadınlarda herhangi bir müdahale gerekmediğini, kalan dozların doğumdan sonraya ertelenmesini önerir (Markowitz, 2014). Durumu gebelik takibinizi yapan hekime bildirmeniz yeterlidir; gebeliğin sonlandırılması gibi bir öneri yoktur. Aşı serisi emzirme döneminde tamamlanabilir.
Bu içerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır, tanı ve tedavi yerine geçmez. Şikâyetiniz varsa hekiminize başvurun.
İletişim
Op. Dr. Niyazi Umut Özdemir · Üroloji Uzmanı
Adres: Fener Mah. Bülent Ecevit Bulv. No:23 Kanyon Plaza K:4 D:7, Muratpaşa / Antalya
Telefon: 0242 323 17 77
WhatsApp: 0505 525 24 22
Çalışma saatleri: Pazartesi-Cuma 09:00-17:30, Cumartesi 09:00-12:00
ORCID: 0000-0002-6457-4770
Kaynaklar
Liu P, Xu L, Sun Y, Wang Z. The prevalence and risk of human papillomavirus infection in pregnant women. Epidemiol Infect. 2014;142(8):1567-1578.
Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, ve ark. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1-187.
Gilson R, Nugent D, Werner RN, ve ark. 2019 IUSTI-Europe guideline for the management of anogenital warts. J Eur Acad Dermatol Venereol. 2020;34(8):1644-1653.
Perkins RB, Guido RS, Castle PE, ve ark. 2019 ASCCP Risk-Based Management Consensus Guidelines for Abnormal Cervical Cancer Screening Tests and Cancer Precursors. J Low Genit Tract Dis. 2020;24(2):102-131.
Silverberg MJ, Thorsen P, Lindeberg H, Grant LA, Shah KV. Condyloma in pregnancy is strongly predictive of juvenile-onset recurrent respiratory papillomatosis. Obstet Gynecol. 2003;101(4):645-652.
Markowitz LE, Dunne EF, Saraiya M, ve ark. Human papillomavirus vaccination: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR Recomm Rep. 2014;63(RR-05):1-30.
Meites E, Szilagyi PG, Chesson HW, ve ark. Human Papillomavirus Vaccination for Adults: Updated Recommendations of the ACIP. MMWR Morb Mortal Wkly Rep. 2019;68(32):698-702.
Son gözden geçirme tarihi: 6 Kasım 2026

Yorumlar